Wydawca treści Wydawca treści

CZYNNIKI SZKODOTWÓRCZE – ABIOTYCZNE

Do czynników abiotycznych mających największy wpływ na poziom uszkodzeń drzewostanów RDLP w Szczecinie należą huraganowe wiatry, susze, przymrozki, podtopienia oraz szkody od śniegu (okiść).

W ostatnich latach najczęściej duże szkody powodują huraganowe wiatry, mające niejednokrotnie charakter trąb powietrznych. W 2007r. huraganowe wiatry poczyniły w drzewostanach największe szkody jakie odnotowano w ostatnim 20 – leciu (porządkując uszkodzone drzewostany pozyskano  670 tys. m3 drewna).  W 2017r. odnotowano kolejne istotne szkody spowodowane przez huraganowe wiatry. Największe szkody wystąpiły w nadleśnictwach: Mieszkowice, Bolewice, Chojna, Ośno Lubuskie, Sulęcin, Barlinek, Dębno, Rzepin. W 2018r. pozyskano 623 tys. m3 drewna z cięć sanitarnych, w tym 505 tys. m3 wywrotów i złomów, powstałych głównie w 2017r. W 2019r. pozyskano 452 tys. m3 drewna z cięć sanitarnych, w tym 128 tys. m3 wywrotów i złomów, które wystąpiły w istotnie mniejszym rozmiarze niż w roku poprzednim.

W maju oraz lipcu 2014r. na terenie Nadleśnictw: Ośno Lubuskie, Dębno, Różańsko i Rzepin miały miejsce w skali dotychczas niespotykanej silne gradobicia towarzyszące huraganowym wiatrom. Grad o średnicy dochodzącej do 5 cm zniszczył korony drzew starszych drzewostanów, dotkliwie uszkodził również uprawy i młodniki. Szkody od gradobicia odnotowano na łącznej powierzchni 3100 ha (uprawy, młodniki i drzewostany starsze). Najbardziej uszkodzone drzewostany zaczęły obumierać i proces ten sukcesywnie postępował. Służby terenowe w nadleśnictwach przy wsparciu Zespołu Ochrony Lasu w Szczecinku i RDLP monitorowały uszkodzone drzewostany z uwagi na zagrożenia ze strony szkodników owadzich i grzybów patogenicznych oraz postępujący proces ich zamierania. Podjęte zostały decyzje dotyczące wykonania cięć o charakterze sanitarnym, polegających na usunięciu martwych i zamierających drzew. W ich wyniku do końca 2015r. uprzątnięto ok. 2255 ha drzewostanów oraz pozyskano w ramach sanitarnego porządkowania lasu 122 tys. m3 drewna. Zagrożone drzewostany objęto staranną obserwacją ich stanu sanitarnego, na podstawie której podejmowano dalsze, adekwatne do potrzeb, działania ochronne i hodowlane. W 2017r. ponownie wystąpiło gradobicie połączone z huraganowym wiatrem, które wyrządziło szkody na powierzchni 70 ha  w drzewostanach Nadleśnictwa Chojna. W 2019r. szkody od gradobicia wystąpiły również w Nadleśnictwie Łobez na powierzchni ok. 94 ha.

W ciągu kilku ostatnich lat obserwowano wzrost powierzchni podtopionych drzewostanów. W wyniku susz z lat 2015, 2018 i 2019 odnotowano zmniejszenie powierzchni podtopionych. W 2017r. na skutek dużej ilości opadów ponownie nastąpił wzrost powierzchni podtopionych, na których wystąpiły szkody. W 2018r. w skali RDLP wykazano 645 ha uszkodzonych drzewostanów od podtopień, w tym 110 ha upraw i młodników oraz ok. 0,1 ha szkółek. W 2019r. przedłużająca się susza skutkowała dalszym zmniejszeniem się powierzchni podtopionej do 247 ha, w tym 31 ha upraw i młodników oraz 0,14 ha szkółek. Duży wpływ na rozmiar podtopień mają bobry, których działalność powoduje coraz większe szkody, klasyfikowane jako szkody biotyczne (od zwierzyny).

 

Cyklicznie znaczne szkody powodowane są przez przymrozki spóźnione. Największe szkody odnotowano w 2004r. na powierzchni około 6400 ha. Uszkodzeniu uległy wówczas głównie gatunki liściaste (dąb i buk). Istotniejsze szkody od przymrozków w szkółkach i uprawach odnotowano także w 2011r. na pow. 3824 ha, w 2012r. na pow. 785 ha.  W 2018r. szkody te wystąpiły na  niewielkiej pow. 82 ha. W 2019r. uległy zwiększeniu i wyniosły 2028 ha, w tym 1992 ha upraw i młodników.

Niedobory opadów w latach 2002 – 2003 w powiązaniu z długotrwałymi okresami wysokich temperatur w następnych latach (2006, 2008) spowodowały w wielu rejonach obniżenie poziomu wód gruntowych. Wpłynęło to znacząco na obniżenie kondycji zdrowotnej głównie drzewostanów dębowych polegające na braku rozwoju liści w wierzchołkowej części koron. Uszkodzone drzewostany zregenerowały aparat asymilacyjny ale w części była to regeneracja niepełna. Na te niesprzyjające zjawiska nałożył się dodatkowo żer szkodników liściożernych oraz wzmożone występowanie szkodników wtórnych.

W 2008r. w okresie wiosny i lata w wyniku długotrwałej suszy, uszkodzonych zostało około 5.2 tys. ha drzewostanów. Najbardziej ucierpiały uprawy (4.8 tys. ha) i młodniki (280 ha). Sprzyjające warunki klimatyczne w drugiej połowie 2008r. sprawiły, że uszkodzone gatunki częściowo zregenerowały aparat asymilacyjny i stan upraw i młodników w 2009r. poprawił się. W 2016r. szkody z tego powodu wystąpiły na pow. 442 ha, głównie w drzewostanach sosnowych i świerkowych.  Był to efekt suszy, która miała miejsce w 2015 r. W wyniku porządkowania osłabionych drzewostanów wykonano 8 ha zrębów sanitarnych oraz usunięto ok. 10,4 tys. m3 posuszu. W 2018r. w wyniku kolejnej suszy szkody odnotowano na pow. ok. 3300 ha, głównie w uprawach i młodnikach – 2342 ha i d-stanach starszych – 962 ha. W 2019r. szkody od suszy wystąpiły na powierzchni 2651 ha, w tym w młodnikach 694 ha i w d-stanach starszych 1957 ha.

 

Opr. Wydział Ochrony Lasu RDLP w Szczecinie