Wydawca treści Wydawca treści

CZYNNIKI SZKODOTWÓRCZE – ABIOTYCZNE

        Do czynników abiotycznych mających największy wpływ na poziom uszkodzeń drzewostanów RDLP w Szczecinie należą huraganowe wiatry, susze, przymrozki, podtopienia oraz szkody od śniegu (okiść). W ostatnich latach najczęściej duże szkody powodują huraganowe wiatry, mające niejednokrotnie charakter trąb powietrznych. W 2007r. huraganowe wiatry poczyniły w drzewostanach największe szkody, jakie odnotowano w ostatnim 20 – leciu (porządkując uszkodzone drzewostany pozyskano  670 tys. m3 drewna).   W 2014r. huraganowe wiatry powaliły drzewa o masie 442 tys. m3.  W 2015r. odnotowano kolejne istotne szkody spowodowane przez huraganowe wiatry w wysokości 405 tys. m3. Największe szkody odnotowano w Nadleśnictwach: Strzelce Krajeńskie, Bierzwnik, Skwierzyna i Karwin. W 2016r. pozyskano 285 tys. m3 drewna z cięć sanitarnych, w tym 170 tys. m3 wywrotów i złomów. Większość pozyskanych wywrotów i złomów pochodziła z porządkowania powierzchni pohuraganowych z grudnia 2015r.

       W maju oraz lipcu 2014r. na terenie Nadleśnictw: Ośno Lubuskie, Dębno, Różańsko i Rzepin miały miejsce w skali dotychczas niespotykanej  silne gradobicia połączone z huraganowym wiatrem. Grad o średnicy dochodzącej do 5 cm zniszczył korony drzew starszych drzewostanów, dotkliwie uszkodził również uprawy i młodniki. Szkody od gradobicia odnotowano na łącznej powierzchni 3100 ha (uprawy, młodniki i drzewostany starsze). Najbardziej uszkodzone drzewostany zaczęły obumierać i proces ten postępował sukcesywnie. Służby terenowe w nadleśnictwach przy wsparciu Zespołu Ochrony Lasu w Szczecinku i RDLP monitorowały uszkodzone drzewostany z uwagi na zagrożenia ze strony szkodników owadzich i grzybów patogenicznych oraz postępujący proces ich zamierania. Podjęte zostały decyzje dotyczące wykonania cięć o charakterze sanitarnym, polegających na usunięciu martwych i zamierających drzew. W ich wyniku do końca 2015r. uprzątnięto ok. 2255 ha drzewostanów oraz pozyskano w ramach sanitarnego porządkowania lasu 122 tys. m3 drewna.

        Zagrożone drzewostany objęto staranną obserwacją ich stanu sanitarnego, i na tej podstawie podejmowane są dalsze, adekwatne do potrzeb działania ochronne i hodowlane. Na podstawie lustracji przeprowadzonych w 2016r. można stwierdzić, że nadal ujawnia się posusz „pogradowy", który jest usuwany na bieżąco.            

 

       W 2008r. w nadleśnictwach północnej części RDLP w wyniku nadmiernych opadów śniegu wystąpiły liczne podtopienia upraw i młodników.

   

       W ciągu kilku ostatnich lat obserwowano wzrost powierzchni podtopionych drzewostanów, natomiast w 2015r.nastąpiło zmniejszenie powierzchni podtopionych. W 2016r. wykazano w skali RDLP 532 ha podtopionych drzewostanów, w tym 60 ha upraw i młodników. Powierzchnia podtopień zmniejszyła się głównie w wyniku długotrwałej suszy w 2015r. Duży wpływ na rozmiar podtopień mają bobry, których działalność powoduje coraz większe szkody.

    

      Cyklicznie znaczne szkody powodowane są przez spóźnione przymrozki. Największe szkody odnotowano w 2004r. na powierzchni około 6400 ha. Uszkodzeniu uległy wówczas głównie gatunki liściaste (dąb i buk). Istotniejsze szkody od przymrozków w szkółkach i uprawach odnotowano także w 2011r. na pow. 3824 ha, w 2012r. na pow. 785 ha.  W 2016r. szkody te wystąpiły na  pow. 23 ha.

Uszkodzone buki na uprawie leśnej po wiosennych przymrozkach (fot. archiwum RDLP w Szczecinie)

    

     Niedobory opadów w latach 2002 – 2003 w powiązaniu z długotrwałymi okresami wysokich temperatur w następnych latach (2006, 2008) spowodowały w wielu rejonach obniżenie poziomu wód gruntowych. Wpłynęło to na obniżenie kondycji zdrowotnej głównie drzewostanów dębowych. Objawiło się to brakiem rozwoju liści w wierzchołkowej części koron. Uszkodzone drzewostany zregenerowały aparat asymilacyjny, ale w części była to regeneracja niepełna. Na te niesprzyjające zjawiska nałożył się dodatkowo żer szkodników liściożernych oraz wzmożone występowanie szkodników wtórnych.

Dęby uszkodzone m.in. w wyniku obniżenia poziomu wód gruntowych (fot. archiwum RDLP w Szczecinie)

     

      W 2008r. w okresie wiosny i lata w wyniku długotrwałej suszy uszkodzonych zostało około 5.2 tys. ha drzewostanów. Najbardziej ucierpiały uprawy (4.8 tys. ha) i młodniki (280 ha). Sprzyjające warunki klimatyczne w drugiej połowie 2008r. sprawiły, że uszkodzone gatunki częściowo zregenerowały aparat asymilacyjny i stan upraw i młodników w 2009r. poprawił się. W 2016r. szkody z tego powodu wystąpiły na pow. 442 ha, głównie w drzewostanach sosnowych i świerkowych.  Był to efekt suszy, która miała miejsce w 2015 r. W wyniku porządkowania osłabionych drzewostanów wykonano 8 ha zrębów sanitarnych oraz usunięto ok. 10,4 tys. m3 posuszu.

 

Opr. Wydział Ochrony Ekosystemów RDLP w Szczecinie