Wydawca treści Wydawca treści

CZYNNIKI SZKODOTWÓRCZE – ABIOTYCZNE

Do czynników abiotycznych mających największy wpływ na poziom uszkodzeń drzewostanów RDLP w Szczecinie należą:

  • huraganowe wiatry,
  • susze, przymrozki,
  • podtopienia oraz szkody od śniegu (okiść).

W ostatnich latach najczęściej duże szkody powodują huraganowe wiatry, mające niejednokrotnie charakter trąb powietrznych. W 2007r. huraganowe wiatry poczyniływ drzewostanach największe szkody, jakie odnotowano w ostatnim 20-leciu (porządkując uszkodzone drzewostany pozyskano 670 tys. m3 drewna).

W 2017r. odnotowano kolejne istotne szkody spowodowane przez huraganowe wiatry. Największe szkody odnotowano w nadleśnictwach: Mieszkowice, Chojna, Ośno Lubuskie, Sulęcin, Barlinek, Dębno, Rzepin. W 2017r. pozyskano 364,5 tys. m3 drewna z cięć sanitarnych, w tym 271 tys. m3 wywrotów i złomów. Część wywrotów i złomów z 2017r. zostanie usunięta w I kw. 2018r.

 

W maju oraz lipcu 2014r. na terenie Nadleśnictw: Ośno Lubuskie, Dębno, Różańsko i Rzepin miały miejsce w skali dotychczas niespotykanej silne gradobicia połączone z huraganowym wiatrem. Grad o średnicy dochodzącej do 5 cm zniszczył korony drzew starszych drzewostanów, dotkliwie uszkodził również uprawy i młodniki. Szkody od gradobicia odnotowano na łącznej powierzchni 3100 ha (uprawy, młodniki i drzewostany starsze). Najbardziej uszkodzone drzewostany zaczęły obumierać i proces ten postępował sukcesywnie. Służby terenowe w nadleśnictwach przy wsparciu Zespołu Ochrony Lasu w Szczecinku i RDLP monitorowały uszkodzone drzewostany z uwagi na zagrożenia ze strony szkodników owadzich i grzybów patogenicznych oraz postępujący proces ich zamierania. Podjęte zostały decyzje dotyczące wykonania cięć o charakterze sanitarnym, polegających na usunięciu martwych i zamierających drzew. W ich wyniku do końca 2015r. uprzątnięto ok. 2255 ha drzewostanów oraz pozyskano w ramach sanitarnego porządkowania lasu 122 tys. m3 drewna. Zagrożone drzewostany objęto staranną obserwacją ich stanu sanitarnego i na tej podstawie podejmowane są dalsze, adekwatne do potrzeb działania ochronne i hodowlane.

Na podstawie lustracji przeprowadzanych okresowo można stwierdzić, że nadal ujawniał się posusz „pogradowy”, który był usuwany na bieżąco. W 2017r. miało ponownie miejsce gradobicie połączone z huraganowym wiatrem, które wyrządziło szkody na powierzchni 70 ha  w drzewostanach Nadleśnictwa Chojna.           

 

W 2008r. w nadleśnictwach północnej części RDLP w wyniku nadmiernych opadów śniegu wystąpiły liczne podtopienia upraw i młodników.

   

W ciągu kilku ostatnich lat obserwowano wzrost powierzchni podtopionych drzewostanów, natomiast w wyniku suszy w 2015r. nastąpiło zmniejszenie powierzchni podtopionych.

W 2017r. na skutek dużej ilości opadów ponownie nastąpił wzrost powierzchni podtopionych, na których wystąpiły szkody. W skali RDLP wykazano szkody w 1141 ha podtopionych drzewostanów, w tym 210 ha upraw i młodników oraz ok. 2 ha szkółek. Duży wpływ na rozmiar podtopień mają bobry, których działalność powoduje coraz większe szkody.

W 2017 roku, a w szczególności w  jego drugiej połowie, notowane były intensywne opady deszczu. Spowodowały one znaczne podniesienie poziomu wód gruntowych, prowadzące do lokalnych okresowych podtopień drzewostanów na powierzchni 4572 ha.

W 2018 roku powierzchnie te będą monitorowanie pod względem zachodzących w nich niekorzystnych zmian, a w szczególności zjawisk chorobotwórczych i wzrostu aktywności szkodników wtórnych oraz  wymoknięć.

Cyklicznie znaczne szkody powodowane są przez spóźnione przymrozki. Największe szkody odnotowano w 2004r. na powierzchni około 6400 ha. Uszkodzeniu uległy wówczas głównie gatunki liściaste (dąb i buk). Istotniejsze szkody od przymrozków w szkółkach i uprawach odnotowano także w 2011r. na pow. 3824 ha, w 2012r. na pow. 785 ha.  W 2017r. szkody te wystąpiły na niewielkiej pow. 7,4 ha.

Uszkodzone buki na uprawie leśnej po wiosennych przymrozkach (fot. archiwum RDLP w Szczecinie)

Niedobory opadów w latach 2002-2003, w powiązaniu z długotrwałymi okresami wysokich temperatur w następnych latach (2006, 2008) spowodowały w wielu rejonach obniżenie poziomu wód gruntowych. Wpłynęło to na obniżenie kondycji zdrowotnej głównie drzewostanów dębowych. Objawiło się to brakiem rozwoju liści w wierzchołkowej części koron. Uszkodzone drzewostany zregenerowały aparat asymilacyjny, ale w części była to regeneracja niepełna. Na te niesprzyjające zjawiska nałożył się dodatkowo żer szkodników liściożernych oraz wzmożone występowanie szkodników wtórnych.

Dęby uszkodzone m.in. w wyniku obniżenia poziomu wód gruntowych (fot. archiwum RDLP w Szczecinie)

     

W 2008r. w okresie wiosny i lata, w wyniku długotrwałej suszy, uszkodzonych zostało około 5.2 tys. ha drzewostanów. Najbardziej ucierpiały uprawy (4.8 tys. ha) i młodniki (280 ha). Sprzyjające warunki klimatyczne w drugiej połowie 2008r. sprawiły, że uszkodzone gatunki częściowo zregenerowały aparat asymilacyjny i stan upraw i młodników w 2009r. poprawił się.

W 2016r. szkody z tego powodu wystąpiły na pow. 442 ha, głównie w drzewostanach sosnowych i świerkowych.  Był to efekt suszy, która miała miejsce w 2015 r. W wyniku porządkowania osłabionych drzewostanów wykonano 8 ha zrębów sanitarnych oraz usunięto ok. 10,4 tys. m3 posuszu.

W 2017r. szkody odnotowano na mniejszej pow. 101 ha.

 

Opr. Wydział Ochrony Ekosystemów RDLP w Szczecinie