|
Ochrona przyrody rozumiana jako dbałość o zachowanie jej bogactwa i różnorodności jej zasobów jest istotą racjonalnego zagospodarowania - podstawy polskiej gospodarki leśnej. Jednak nie zawsze stosowanie zawartych w niej kompromisów pomiędzy potrzebami gospodarki, a ograniczeniami chroniącymi przyrodę wystarcza dla zachowania pewnych gatunków zwierząt, roślin, czy procesów środowiskowych.
Dlatego też znaczna część terenów Nadleśnictwa Gryfino wyłączona jest z zagospodarowania i podlega różnym formom ochrony prawnej.
Bogactwo walorów przyrodniczych Puszczy Bukowej, większe niż niejednego parku narodowego, od dawna narzucało konieczność ich ochrony. Zadanie to realizowane jest od lat zarówno poprzez obejmowanie ochroną prawną najcenniejszych fragmentów Puszczy, jak też modyfikacje zasad prowadzonej tu gospodarki leśnej.
Już w roku 1956 utworzono 5 leśnych rezerwatów przyrody:
|
L.p. |
Nazwa rezerwatu/ powierzchnia |
Charakterystyka |
|
1. |
„Bukowe Zdroje” im. Prof. Tadeusza Dominika
217,87 ha
|
Rezerwat utworzono w celu zachowania zespołu buczyny pomorskiej w różnych podzespołach, zespołu łęgu jesionowego oraz zespołu kwasnej dąbrowy. Rezerwat położony jest w północno zachodnim krańcu Puszczy Bukowej na wzgórzach gęsto pociętych głębokimi dolinami. Na wierzchowinie i stokach oraz dnie dolin wykształciły się zyzne i kwaśne buczyny, kwaśne dąbrowy, grądy niskie, łęgi dolinkowe i źródliskowe. Drzewostany buduje głównie buk, dąb, jesion, olsza, grab, jawor. W podszycie dominuje buk, jesion, olsza, jawor. Z roślin chronionych występują tu: jarząb brekinia, bluszcz pospolity, barwinek pospolity, snieżyczka przebiśnieg, grzybienie białe, buławnik wielkokwieatowy i czerwony, kruszczyk szerokolistny, gnieźnik leśny, porzeczka czarna, kruszyna pospolita, kalin koralowa, konwalia majowa, paprotka zwyczajna, marzanak wonna. Z roslin ginących zaś: czartawa posrednia, żywiec cebulkowy, turzyca zgrzebłowata, przytulia leśna, przetacznik górski, skrzyp zimowy, zachyłka oszczepowata, przylaszcza pospolita, kokorycz wątła.
|
|
2. |
„Buczynowe Wąwozy”
56,38 ha |
Rezerwat utworzono w celu zachowania kompleksu zbiorowisk leśnych, zwłaszcza lasu bukowego w różnych podzespołach, odmianach i facjach. Rezerwat znajduje się w środkowej części Puszczy Bukowej, na północnych stokach wzgórz, pociętych głębokimi dolinkami. Na zboczach wąwozów i jarów oraz na dnie dolin wykształciły się żyzne i kwaśne buczyny, olsy, łęgi olszowo - jesionowe oraz zbiorowiska o charakterze grądu niskiego. Drzewostany tworzy głównie buk, olsza, dąb, jesion. W podszycie dominuje buk, jawor i jesion. Z roślin zielnych objętych ochroną odnaleźć można tu: kruszczyka sinego, buławnika czerwonego, kruszynę pospolitą, marzankę wonną; z roślin ginących m.in.: gwiazdnicę wielkokwiatową i bagienną, żywca cebulkowego, turzycę zgrzebłowatą, perłówkę zwisłą.
|
|
3. |
„Kołowskie Parowy” im. Józefa Lewandowskiego
24,32 ha
|
Rezerwat utworzono w celu zachowania płatów podzespołu typowego buczyny pomorskiej (Melico Fagetum typicum) wraz z typowym dla tego zespołu falistym terenem morenowym oraz charakterystycznym dla miejscowych warunków geologicznych zjawiskiem zanikającego potoku. Rezerwat położony jest w środkowej części Puszczy Bukowej na północnym stoku wzgórza przeciętego głęboką doliną. Na wierzchowinie i stokach wykształciły się żyzne buczyny a na dnie doliny łęgi olszowo - jesionowe oraz olsy. Drzewostan buduje głównie buk, olsza i jawor. W podszycie dominuje buk. Z roślin chronionych występują tu: kruszczyk szerokolistny i siny, kruszyna pospolita, kalin koralowa, marzanka wonna. Z roślin rzadkich i ginacych: szczyr trwały czartawa pospolita, turzyca zgrzebłowata, zachyłka oszczepowata, kokorycz pusta i przytulia pospolita.
|
|
4. |
„Trawiasta Buczyna” im. Prof. Stefana Kownasa
78,52 ha |
Rezerwat utworzono w celu zachowania i ochrony najlepiej zachowanego i najpiekniejszego na terenie Puszczy Bukowej płatu roślinności zespołu buczyny pomorskiej - Melico - Fagrtum, wariantu z perłówką jednokwiatową (Melica uniflora). Rezerwat znajduje się na południowo-wschodnim krańcu Puszczy Bukowej i obejmuje równinne tereny nad rzeką Krzekną. Na płaskich obszarach u podnóża płaskowyżu wykształciły się żyzne i kwaśne buczyny, łęgi olszowo - jesionowe, olsy i kwaśne dąbrowy. Drzewostan buduje buk, dąb, olsza, jesion i jawor. W podszycie dominuje buk, jawor, jesion. z roślin chronionych wymienić warto: rosiczkę okrągłolistną, bluszcz pospolity, porzeczkę czarną, kruszynę pospolitą, marzankę wonną, konwalię majową, a z roślin ginacych: perłówkę jednokwiatową, skrzyp bagienny, gwiazdnicę bagienną, kokorycz watłą, bobrek trólistkowy, przytulię pospolitą, czworolist pospolity, kokorycz wonną.
|
|
5. |
„Źródliskowa Buczyna” im. Jerzego Jackowskiego
155,33 ha |
Rezerwat utworzono w celu zachowania lasu bukowego o cechach zespołu naturalnego i o różnych odmianach typologicznych z bogatymi zbiorowiskami roslin zielnych w runie oraz dla zachowania bardzo rzadkiego zespołu lasu bukowego ze storczykami - buczyny źródliskowej (Mercuriali - Fagetum). Rezerwat położony jest w południowym krańcu Puszczy Bukowej, na południowym stoku wału Wzgórz Bukowych. Na stokach wzgórz i płaskowyżu oraz w zagłębieniach terenu nad jez. Glinna wykształciły się żyzne buczyny, łęgi bagienne i źródliskowe oraz lasy dębowobukowe i olsy. drzewostan buduje buk, dąb, olsza, jesion i grab, podszyt zaś buk, jesion, dąb i bez czarny. Z gatunków chronionych występują tu: bluszcz pospolity, wiciokrze pomorski, buławnik czerwony, kruszczyk szerokolistny, gnieźnik leśny, porzeczka czarna, kalina koralowa, kruszyna pospolita, marzanka wonna, konwalia majowa, a z roslin ginacych m.in.: gwiazdnica bagienna, turzyca zgrzebłowata, przetacznik górski, skrzyp zimowy, przylaszczka pospolita, zachyłka oszczepowata, kokorycz pusta, wątła, czworolist pospolity, perłówka jednokwiatowa.
|
Ponieważ utworzono je prawie 50 lat temu z lasów gospodarczych, są doskonałym polem badawczym do badań nad sukcesją naturalną oraz możliwymi do zastosowania metodami czynnej i biernej ochrony przyrody.
Na terenie nadleśnictwa istnieją również: powołany w 1965 roku rezerwat faunistyczny „Kurowskie Błota” i powołany w 1978 rezerwat krajobrazowy „Wzgórze Widokowe nad Międzyodrzem”.
|
6. |
„Wzgórze widokowe nad Międzyodrzem"
4,43 ha |
Rezerwat utworzono w celu ochrony wyjątkowych walorów krajobrazowych oraz przyrodniczych - obiekt zabezpiecza roślinność kserotermiczną na jej ekstrazonalnym, najbardziej na północ wysuniętym stanowisku. W płatach murawowych odnaleźć można gatunki chronione: ostnicę włosowatą, sasankę łąkową, kalinę koralową, kocanki piaskowe i wilżynę ciernistą oraz gatunki rzadkie, jak m.in.: strzęplica polska, pięciornik biały, przetacznik wczesny, tymotka Boehmera, kłosownica pierzasta, goździcznik wycięty, topola czarna, owsica omszona, klon polny.
|
|
7. |
„Kurowskie Błota”
98,44 ha
|
Rezerwat utworzony w celu zachowania ze względów naukowych i dydaktycznych miejsc lęgowych kormoranów i czapli siwych oraz innych ptaków gnieżdżących się na tym terenie. Rezerwat znajduje się w zachodniej części obrębu Rozdoły na terasie zalewowej doliny rzeki Odry. Na wyspach Międzyodrza wykształciły się olsy i łęgi przykorytowe. Drzewostan buduje głównie olsza, miejscami występuje jesion. W podszycie występuje porzeczka czarna. Z roślin rzadkich występują: turzyca brzegowa, przytulia błotna, tojeść rozesłana, narecznica błotna. Zlokalizowano i objęto ochroną strefową gniazda: orła bielika, kani czarnej i rudej. Z ptaków chronionych występują tu również kormorany czarne, myszołowy, pustułki oraz krogulce.
|
Na warunkach podobnych jak w całym kraju na obszarze nadlesnictwa chronione są stanowiska lęgowe bielika, kani rudej i czarnej, orlika krzykliwego i bociana czarnego (łącznie 26 stref na powierzchni 1 292 ha). Dla tych gatunków tworzy się strefy ochrony ścisłej (w promieniu 200 m od gniazda) - gdzie przez cały rok nie wolno prowadzić żadnych prac leśnych, oraz ochrony częściowej (500 m) gdzie zakaz ten trwa przez cały okres lęgowy.
Łączna powierzchnia rezerwatów, stref ochrony ścisłej ptaków i wyłączonych z użytkowania różnych form ekotonów na terenie Puszczy Bukowej wynosi około 1500 ha, czyli prawie 20% jej całkowitej powierzchni. Obszary te zapewniają wielu gatunkom dzikich roślin i zwierząt siedliska jakich nie mogą one znaleźć w lesie gospodarczym, pomagają w zachowaniu różnorodności nie tylko gatunkowej i genowej. Dzięki nim zachowana zostaje wymiana genowa pomiędzy populacjami zasiedlającymi teren samej Puszczy obszary ją otoczające. Jako rezerwuary bioróżnorodności korzystnie oddziaływują na stabilność otaczających je drzewostanów gospodarczych.
Duże znaczenie mają także proekologiczne ograniczenia w prowadzeniu gospodarki leśnej. Najistotniejsze z nich to:
• zaniechanie stosowania zrębów zupełnych,
• podwyższony do 130 lat dla buka i do 160 dla dęba wiek rębności,
• zakaz stosowania herbicydów,
• zakaz wprowadzania gatunków obcych dla lokalnych warunków siedliskowych,
• zaniechanie użytkowania fragmentów drzewostanów położonych na granicy lasu, przy wodach i głównych ciągach komunikacyjnych.
Na obszarze nadleśnictwa zlokalizowane są dwa parki krajobrazowe obejmujące swym zasięgiem ponad 7020 ha powierzchni jednostki (Szczeciński Park Krajobrazowy Puszcza Bukowa - 69,22 ha i Park Krajobrazowy Doliny Dolnej Odry - 98,44 ha). Nie brak tu licznych pomników przyrody (101 obiekty), wśród których obok sędziwych drzew lub ich grup (96 obiektów, w tym jeden powierzchniowy) odnaleźć możemy głazy narzutowe (10) czy źródliska (5).
Na terenie nadleśnictwa istnieje powołany Rozporządzeniem Wojewody Zachodniopomorskiego z dnia 15 lutego 2001 r. Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy „Zaleskie Łęgi” zlokalizowany na terenie Doliny Dolnej Odry (leśnictwo Podjuchy). Celem powołania zespołu jest ochrona cennego ekosystemu lasów bagiennych, mającego szczególne znaczenie dla zachowania i ochrony rzadkich gatunków roślin i zwierząt. Powierchnia obiektu wynosi 71,53 ha, w tym:
- powierzchnia leśna - 66,03 ha
- powierzchnia nieleśna – 5,50 ha
W 2006 roku, decyzją Rady Gminy Kołbaskowo powołane zostały dwa użytki ekologiczne położone na zachodniej krawędzi Doliny Dolnej Odry (Leśnictwo Podjuchy). Użytek ekologiczny "Trawiasta Dolina" o powierzchni 1,57 ha to niewielka dolina, na obszarze której zachowały się płaty zbiorowisk roślinności kserotermicznej (wybitnie sucholubnej). "Ptasia Łąka" o powierzchni 0,50 ha stanowi wraz z przyległym obszarem zalewowym Odry ostoję dla licznych gatunków ptaków związanych z siedliskami wodno-błotnymi i łąkowymi.
WIĘCEJ INFORMACJI O ZASOBACH PRZYRODNICZYCH NADLEŚNICTWA GRYFINO ZNAJDUJE SIĘ W PROGRAMIE OCHRONY PRZYRODY.
|
