Data wydruku: 01-12-2008
RDLP w Szczecinie
Szczecin ul. Słowackiego 2 (091) 43-28-700

Ochrona  przyrody

     Istotną cechą lasów szczecińsko - gorzowskich jest ich występowanie w postaci dużych zwartych kompleksów, dla których tradycyjnie używa się nazwy „puszcza”. Stąd mówimy o Puszczy Goleniowskiej, Wkrzańskiej, Bukowej, Piaskowej, Barlineckiej, Drawskiej, Noteckiej czy Borach Lubuskich.
           Lasy RDLP są  miejscem występowania wielu rzadkich i cennych gatunków roślin i zwierząt, zespołów roślinnych oraz fragmentów krajobrazu, co pozwoliło objąć je, w oparciu o ustawę z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody, różnymi formami prawnej ochrony. Najcenniejszymi obiektami przyrodniczymi są rezerwaty przyrody o zróżnicowanym przedmiocie i zakresie ochrony, stanowiące obecnie 0,58 % pow. ogólnej RDLP.


 Poniższa tabela przedstawia udział ilościowy i powierzchniowy rezerwatów przyrody w układzie województw:

 Lp.  Rodzaj rezerwatu  Zachodniopo-morskie    Lubuskie    Wielkopolskie   

 Razem

 
 

 

  Ilość 

 pow. w ha

 Ilość

 pow. w ha  

 Ilość

 pow.w ha  

 Ilość

 pow. w ha

 

1

 2

3

 4

 5

 6

 7

 8

 9

 1

 Florystyczne

 10

 255,09

 2

 56,35

 1

 59,18 

 13

 370,62

 2

 Leśne 

 15

 702,85

 16

 832,88

 1

 14,77 

 32

 1650,50

 3

 Faunistyczne

 6

 598,13

 3

22,95

 

 

 9

621,08

 4

 Torfowiskowe 

7

 2149,05

 4

 188,12

 

 

 11

 2337,17

 5

 Krajobrazowe

3

 136,46

 2

 157,51

 

 

 5

 293,97

 6

Przyrody nieożywionej

2

109,15

 

 

 2

 109,15

7

 Ogółem

43

 4050,73

 27

 1257,81

 2

 73,95 

72

 5382,49

Żaba wodna fot. J.Ciechanowicz

 

 

Rezerwaty przyrody występują aktualnie w 31 nadleśnictwach. Najwięcej jest ich w Nadleśnictwie Gryfino - 7, Nadleśnictwie Chojna - 5 oraz po 4 w Nadleśnictwie: Bierzwnik, Bogdaniec, Karwin, Różańsko i Trzciel. W Nadleśnictwach: Gryfice, Kliniska, Nowogard i Sulęcin nie ma rezerwatów przyrody.
W wyniku podjętych w 2007r. działań formalno-prawnych zwiększyła się ilość rezerwatów przyrody o 3 obiekty: 2 w Nadleśnictwie Dobrzany oraz 1 wspólny w Nadleśnictwie Bierzwnik i Drawno.

 

Konsekwencją zapisów aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody jest prawne zatwierdzenie planów ochrony dla 25 rezerwatów przyrody w 18 nadleśnictwach, sporządzonych ze środków Wojewódzkich Konserwatorów Przyrody:


1. Nadleśnictwo Barlinek – „Markowe Błota”,
2. Nadleśnictwo Bierzwnik – „Wyspa na jeziorze Bierzwnik”
3. Nadleśnictwo Bogdaniec – „Bogdanieckie Cisy”,
4. Nadleśnictwo Chojna – „Olszyna Żródliskowa pod Lubiechowem Dolnym”,.„Olszyny Ostrowskie”,
5. Nadleśnictwo Choszczno – „Dęby Sądowskie”, „Skalisty Jar Libberta”,
6. Nadleśnictwo Dębno – „Cisy Boleszkowickie”,
7. Nadleśnictwo Gryfino – „Wzgórze Widokowe nad Międzyodrzem”,
8. Nadleśnictwo Karwin – „Czaplisko”, „Czaplenice”, „Łabędziniec”, „Lubiatowskie Uroczysko”,
9. Nadleśnictwo Lubniewice – „Janie im. Wł. Korsaka”,
10. Nadleśnictwo Łobez – „Kamienna Buczyna”,
11. Nadleśnictwo Międzychód – „Dąbrowa na Wyspie”, „Kolno Międzychodzkie”,
12. Nadleśnictwo Międzyzdroje – „Łuniewo”,
13. Nadleśnictwo Mieszkowice – „Jeziora Siegniewskie”
14. Nadleśnictwo Resko – „Mszar koło Starej Dobrzycy”,
15. Nadleśnictwo Rokita – „Cisy Rokickie im. Prof. St. Króla”,
16. Nadleśnictwo Różańsko – „Bagno Chłopiny”, „Czapli Ostrów”,        
17. Nadleśnictwo Ośno Lub.  – „Lemierzyce”
18. Nadleśnictwo Smolarz – „Jezioro Łubówko”
           
        Dla kolejnych 36 planów ochrony rezerwatów przyrody opracowanych ze środków Wojewódzkich Konserwatorów Przyrody wszczęto procedurę ich zatwierdzenia w trybie aktualnie obowiązującej ustawy o ochronie przyrody a w 8 rezerwatach przyrody, głównie w granicach województwa zachodniopomorskiego, rozpoczęto prace nad opracowaniem dla nich planów ochrony. Storczyk fot. R. Siarkiewicz-HoszowskiDla 3 rezerwatu przyrody „Bór-bagno Miałka” i „Krzemieńskie Żródliska” w Nadleśnictwie Dobrzany oraz „Dolina Postomii” w Nadleśnictwie Ośno Lub. nie podjęto dotychczas prac w tym zakresie. Dla rezerwatu przyrody „Torfowisko Konotop” plan ochrony został wykonany przez Nadleśnictwo Głusko, ze  środków otrzymanych z budżetu państwa.

Zatwierdzone plany ochrony rezerwatów przyrody przewidują realizację szeregu zadań ochronnych, finansowanych ze środków budżetowych. Obowiązek ten spoczywa na sprawujących nadzór nad rezerwatami

        Kolejną wielkoobszarową formą ochrony istniejących wartości przyrodniczych są parki krajobrazowe zajmujące łącznie 125305 ha, z czego lasy zajmują 68116 ha, stanowiąc 54,3% ich powierzchni.

Udział lasów w powierzchni poszczególnych parków krajobrazowych przedstawia się następująco:

  1. Szczeciński Park Krajobrazowy "Puszcza Bukowa" o pow. 9096 ha, w tym lasy Nadleśnictwa Gryfino - 7011 ha (77 %);
  2. Iński Park Krajobrazowy o pow. 17763 ha, w tym lasy Nadleśnictw: Dobrzany i Łobez - 9663 ha (54 %);
  3. Cedyński Park Krajobrazowy o pow. 30860 ha, w tym lasy Nadleśnictw: Chojna i Mieszkowice - 19663 ha (64 %);
  4. Park Krajobrazowy Doliny Dolnej Odry o pow. 6009 ha, w tym lasy Nadleśnictwa Gryfino - 98 ha (2 %);
  5. Barlinecko - Gorzowski Park Krajobrazowy o pow. 23983 ha, w tym lasy Nadleśnictw: Barlinek, Choszczno, Kłodawa i Strzelce Kraj. - 21284 ha (89 %);
  6. Pszczewski Park Krajobrazowy o pow. 12220 ha, w tym lasy Nadleśnictw: Bolewice, Międzychód, Międzyrzecz i Trzciel - 7718 ha (63 %);
  7. Park Krajobrazowy „ Ujście Warty” o pow. 20445 ha, w tym lasy Nadleśnictw: Bogdaniec, Dębno, Ośno Lub. i Rzepin - 1889 ha (9 %);
  8. Łagowski Park Krajobrazowy o pow. 4929 ha, w tym lasy Nadleśnictwa Sulęcin - 790 ha (16 %).

       Powyższe parki krajobrazowe zarządzane są przez 3 dyrekcje:

  1. Zespół Drawskiego i Ińskiego Parku Krajobrazowego – Iński Park Krajobrazowy.
  2. Zespół Parków Krajobrazowych Doliny Dolnej Odry – Cedyński Park Krajobrazowy, Park Krajobrazowy Doliny Dolnej Odry, Szczeciński Park Krajobrazowy „Puszcza Bukowa”, część Parku Krajobrazowego „Ujście Warty” położona w granicach województwa zachodniopomorskiego.
  3. Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Lubuskiego – Barlinecko-Gorzowski Park Krajobrazowy, Łagowski Park Krajobrazowy, Pszczewski Park Krajobrazowy, Park Krajobrazowy „Ujście Warty” położony w granicach województwa lubuskiego.

        Dla Ińskiego Parku Krajobrazowego, Szczecińskiego Parku Krajobrazowego „Puszcza Bukowa” oraz Pszczewskiego Parku Krajobrazowego zostały zatwierdzone plany ochrony. Dla Łagowskiego oraz Cedyńskiego Parku  Krajobrazowego plany ochrony są objęte procedurą opiniowania.
W granicach zasięgu działania Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych funkcjonuja 3 parki narodowe: Drawieński Park Narodowy o pow. 11342 ha, Woliński Park Narodowy o pow. 10937 ha oraz Park Narodowy „Ujście Warty” o pow. 7956 ha.
           Inną formą ochrony przyrody są zespoły przyrodniczo – krajobrazowe. Na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych jest ich 35 o łącznej powierzchni LP 12091,90 ha, w tym pow. leśnej 10826,20 ha (13 zespołów przyrodniczo-krajobrazowych w Nadleśnictwie Mieszkowice, 5 w Nadleśnictwie Rokita, 3 w Nadleśnictwie Nowogard, 2 w Nadleśnictwie Ośno Lubuskie, po 1 w Nadleśnictwach: Bogdaniec, Bolewice, Dębno, Gryfino, Karwin, Łobez, Międzyzdroje, Sulęcin, Trzebież oraz po 1 wspólnym w Nadleśnictwach Międzyrzecz i Trzciel oraz Międzyzdroje i Rokita).
        Długosz królewski fot. J.CiechanowiczPrawną ochroną w postaci użytków ekologicznych objęto 374 obiekty nieużytków, bagien, torfowisk o łącznej powierzchni 2854,17 ha, w tym 20,27 ha na powierzchni leśnej /wg ewidencji powszechnej/.
 W granicach Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych funkcjonuje ponadto 29 obszarów chronionego krajobrazu o pow. 318 617 ha, w których  lasy zajmują 166 574 ha (52 %).
        Indywidualną formą ochrony przyrody w postaci pomników przyrody objęto  716 pojedynczych drzew, 99 grupy drzew, 9 alei drzew, 42 głazy narzutowe, 19 skałek, źródlisk i innych, w tym 9 pomników „powierzchniowych” o łącznej pow. 14,80 ha.
        W Nadleśnictwie Goleniów prawnie uznano kolejną formę ochrony przyrody – stanowisko dokumentacyjne pn. „Góra Zielonczyn” o pow. 1,32 ha, jedyny tego typu obiekt na terenie RDLP.
        Na terenie Nadleśnictwa Goleniów i Międzyzdroje wyznaczone zostały strefy ochronne dla objętej ochroną gatunkową brodaczki zwyczajnej Usnea filipendula. Występowanie tego gatunku na swoim terenie zgłosiły również Nadleśnictwa Skwierzyna i Strzelce Kraj. 

        Ochroną gatunkową objęto 412 stanowiska zwierząt wymagających wyznaczenia ochrony strefowej o łącznej powierzchni 20 094ha, w tym 136 bielika, 7 rybołowa, 55 bociana czarnego, 46 orlika krzykliwego, 5 żółwia błotnego, 50 kani rudej i 13 kani czarnej. Ocenia się, że liczba par lęgowych, wyprowadzających systematycznie lęgi, kształtuje się na poziomie: 65 par bielika, 5 par rybołowa, 40 par orlika krzykliwego, 50 par bociana czarnego oraz 65 par kań.

        Z innych gatunków zwierząt objętych prawną ochroną dynamicznie rozwija się populacja bobra europejskiego, oceniana na około 2200 szt. Introdukowany na terenie Nadleśnictw: Bolewice, Międzychód, Dobrzany, Łobez i Rokita, szybko rozprzestrzenił się na pozostałe tereny trzech województw, znajdując dobre warunki do swojego rozwoju. Obserwuje się pierwsze szkody w drzewostanach niektórych nadleśnictw.  

       W drzewostanach bukowych Nadleśnictwa Resko w Leśnictwie Dąbie ma swoją ostoję bardzo rzadka w kraju popielica. W ramach działań nad powiększeniem populacji tego gatunku, sztucznie reintrodukowano ok. 150 osobników w Puszczy Bukowej w Nadleśnictwie Gryfino, z materiału uzyskanego w różnych stanowisk kraju. Prace w tym zakresie są nadal prowadzone.

         Nadleśnictwo Barlinek, wspólnie ze Stacją Badawczą Polskiego Związku Łowieckiego w Czempiniu oraz Barlinek S.A., w ramach działań podjętych nad introdukcją sokoła wędrownego wypuściło w latach 2001-2006 na teren nadleśnictwa 24 młode osobniki tego rzadkiego gatunku.

           Na terenie Nadleśnictwa Dobrzany i Łobez rozpoczęto  wdrażanie programu restytucji żubra europejskiego, w ramach przyjętego Programu ochrony żubrów w  województwie zachodniopomorskim.

           We współpracy z Klubem Przyrodników ze Świebodzina rozpoczęto działania dotyczące ochrony stanowisk żółwia błotnego na terenie Nadleśnictw Mieszkowice, Międzychód, Rzepin i Smolarz oraz muraw kserotermicznych na terenie Nadleśnictw: Chojna, Mieszkowice i Ośno Lub., w ramach projektu Czynna ochrona stanowisk rzadkich gatunków roślin kserotermicznych w Polsce północno-zachodniej.

          Klub Przyrodników, wraz z Nadleśnictwem Goleniów i Kliniska, zrealizował pierwsze prace w ramach projektu ochrony torfowisk wysokich na Pomorzu Zachodnim.   

       Nadal brak jednoznacznych informacji o ewentualnym istnieniu ostoi wilków w lasach tutejszej Dyrekcji. Przeprowadzona w 2001r. inwentaryzacja wilka i rysia oraz prowadzone na bieżąco obserwacje potwierdzają brak występowania rysia oraz prawdopodobnie wyłącznie przechodni charakter występowania 3 szt. wilka na terenie Nadleśnictwa Mieszkowice. Nadleśnictwo Goleniów zgłosiło zaobserwowanie na swoim terenie 1 osobnika tego gatunku. 
         Brodaczka  fot. J.Ciechanowicz

 

Z mocy ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach, ochrona wartości przyrodniczych w planowej gospodarce leśnej realizowana jest w oparciu o lasy ochronne. Zajmują one 31,9 % powierzchni leśnej RDLP, przy czym ich udział kształtuje się różnie w poszczególnych nadleśnictwach. Spełniają one przede wszystkim funkcje ekologiczne, chroniąc glebę oraz istniejące zasoby wód, jak również funkcje społeczne, stanowiąc miejsce wypoczynku i rekreacji dla społeczeństwa.

        Rozpoczęte w 2002r. prace nad wyznaczaniem obszarów cennych ze względu na występujące siedliska przyrodnicze oraz ostoje rzadkich i chronionych zwierząt w ramach programu „NATURA 2000”, zaowocowały wyznaczeniem w granicach Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych 21 obszarów z tzw. Dyrektywy Ptasiej o łącznej pow. 262783 ha lasów, zatwierdzonych Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 5 września 2007r. Bardziej skomplikowana jest sprawa z obszarami wyznaczonymi w oparciu o Dyrektywę Siedliskową, zgłoszonymi do Komisji Euro-pejskiej zarówno przez rząd jak dodatkowo przez organizacje pozarządowe. Należy uznać, że w granicach RDLP wstępnie zaproponowano łącznie ok. 35 nowych obszarów z tzw. Dyrektywy Siedliskowej, o łącznej pow. ok.135 000 ha lasów.

Dla 3 obszarów Natura 2000: PLB 080001 Ujście Warty, PLB 990003 Zatoka Pomorska / obszar morski/ oraz PLH 320017 Trzebiatowsko - Kołobrzeski Pas Nadmorski opracowano tzw. pilotażowe plany ochrony, przekazane do dyspozycji Ministerstwa Środowiska.

Aktualnie, na zlecenie Wojewody Zachodniopomorskiego, opracowywane są plany  dla 6 obszarów Natura 2000 Dyrektywy Ptasiej: PLB 320003 Dolina Dolnej Odry, PLB 320005 Jezioro Miedwie i Okolice, PLB 320006 Jezioro Świdwie, PLB 320007 Łąki Skoszewskie, PLB 320008 Ostoja Ińska, PLB 320018 Jeziora Wełtyńskie. Pomimo braku planów ochrony dla poszczególnych obszarów Natura 2000, istnieje prawny obowiązek ich ochrony, polegający na zachowaniu istniejących walorów przyrodniczych oraz nie pogarszaniu ich stanu zachowania.

            Dyrektor Generalny Lasów Państwowych swoim Zarządzeniem Nr 31 z 19 lipca 2006r. wprowadził obowiązek przeprowadzenia powszechnej inwentaryzacji przyrodniczej gatunków roślin, zwierząt, innych organizmów i siedlisk przyrodniczych, mających znaczenie wskaźnikowe przy ocenie stanu lasów.
Przeprowadzone w 2007r. prace w tym zakresie koncentrowały się przede wszystkim na inwentaryzacji terenowej wyznaczonych gatunków fauny i flory oraz siedlisk przyrodniczych.
Prace w tym zakresie zostały zakończone do 15 września 2007r. i w ich wyniku uzyskano następujące dane: 
 - 2 gatunki roślin nieleśnych: lipiennik Loesela /Nadleśnictwo: Myślibórz, Różańsko, Rzepin, Smolarz/,                    aldrowanda pęcherzykowata /Nadleśnictwo Rzepin/,
 - 15 gatunków zwierząt leśnych – wg poniższej tabeli:

 Lp.

 Kod
gatunku

 Nazwa
gatunku

 Ilość
stanowisk

 1

 1083

 Jelonek rogacz

 5

 2

 1084

 Pachnica dębowa

 68

 3

 1088

 Kozioróg dębosz

 35

 4

 1166

 Traszka przebieniasta

 328

 5

 1337

 Bóbr europejski

 633

 6

 1308

 Mopek

 11

 7

 1323

 Nocek Bechsteina

 1

 8

 1324

 Nocek duży

 7

 9

 1352

 Wilk

 1

 10

 1355

 Wydra

 136

 11

 A075

 Bielik

 184

 12

 A030

 Bocian czarny

 74

 13

 A089

 Orlik krzykliwy

 61

 14

 A127

 Żuraw

 1429

 15

 A275

 Puchacz

 2

 - 10 gatunków zwierząt nieleśnych – wg poniższej tabeli:  

 Lp.

 Kod gatunku

 Nazwa gatunku

 Ilość stanowisk

 1

 1042

 Zalotka większa

 125

 2

 1060

 Czerwończyk nieparek

 101

 3

 4038

 Czerwończyk fioletek

6

 4

 1013

 Poczwarka Geyera

 1

 5

 1014

 Poczwarka zwężona

 11

 6

 1015

 Poczwarka zmienna

 6

 7

 1016

 Poczwarka jajowata

 10

 8

 4056

 Zatoczek łamliwy

 42

 9

 1188

 Kumak nizinny

 594

 10

 1220

 Żółw błotny

 35

 - 21 typów siedlisk przyrodniczych leśnych o łącznej pow.80118,64 ha,

 - 22 typy siedlisk przyrodniczych nieleśnych o łącznej pow.6879,94 ha,

        Mając na uwadze potrzebę dalszego zwiększania bioróżnorodności lasów, Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych wydał Zarządzenie Nr 11 z dn. 3 grudnia 2007r. w sprawie ochrony zasobów rozkładającego się drewna. Drewno to jest miejscem występowania wielu zagrożonych rzadkich i chronionych gatunków roślin, grzybów
i zwierząt, które do swojego przetrwania wymagają określonego biotopu.       
Zgodnie w ustalonymi kryteriami, na terenie RDLP zostały wyznaczone ostoje ksylobiontów o łącznej pow. 21135 ha,  na terenie których  zinwentaryzowano około 133 tys.m³ martwego drewna .

        Zachowanie tak wielkiego bogactwa przyrodniczego wymaga systematycznego monitoringu, bieżącej aktualizacji inwentaryzacji przyrodniczej oraz podejmowania  niezbędnych zabiegów ochronnych. Działania te podejmowane są przy udziale służb ochrony przyrody, środowiska naukowego oraz organizacji ekologicznych.

CMS: webkameleon