
Podstawowym działem gospodarki leśnej jest hodowla lasu - dziedzina gospodarczej działalności w lesie, pozwalająca zaspokoić potrzeby na produkty leśne przez możliwie wysoką i wartościową produkcję przy oszczędnym nakładzie środków. Hodowla lasu zapoczątkowała właściwe gospodarowanie w lesie, powstała w trosce o trwałe zabezpieczenie użytków leśnych, tzn by w miejsce ginących powstawały nowe, lepsze. Można powiedzieć, że hodowla lasu stanowi podstawę gospodarstwa leśnego; z niej wypływają i na niej się opierają inne czynności w gospodarce leśnej. Najpierw trzeba las wyhodować, a dopiero potem można go mierzyć, urządzać i użytkować. Dlatego też za zagospodarowane mogą być uważane tylko takie drzewosta ny, które są wyhodowane, natomiast las podlegający jedynie eksploatacji nie jest i nie może być przedmiotem gospodarki leśnej. Hodowla lasu dzieli się na dwie części - część odnowieniową ukierunkowaną na wytwarzanie nowych pokoleń leśnych i część pielęgnacyjną ukierunkowaną na pielęgno wanie drzewostanów.
Uwzględniając w/w podział hodowli lasu, oraz potrzebę ściślejszego podziału prac hodowlanych wyróżnia się aktualnie w hodowli lasu następujące działy:
- nasiennictwo i selekcja
- szkółkarstwo
- odnowienia i zalesienia
- pielęgnowanie lasu
- melioracje agrotechniczne
W ramach tych działów, na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Szczecinie w oparciu o istniejącą bazę nasienną i szkółkarską, realizowanych jest szereg prac hodowlanych mających bezpośredni wpływ na prawidłowy, zgodny z naszymi oczekiwaniami rozwój drzewostanów.
Selekcja leśna to dziedzina hodowli lasu której zadaniem jest wybór, ochrona i racjonalne wykorzystanie najlepszych jakościowo drzew i drzewostanów. Tak wybrane drzewa i drzewostany tworzą bazę nasienną z której pozyskiwane są nasiona do hodowli następnych pokoleń lasu.
W skład tej bazy wchodzą:
- drzewa mateczne / d. doborowe / - najlepszej jakości drzewa służące do pozyskiwania leśnego materiału rozmnożeniowego, takich drzew na terenie RDLP jest 867 szt.
- wyłączone drzewostany nasienne / WDN / najlepszej jakości drzewostany z których pozyskiwane są nasiona służące do produkcji materiału sadzeniowego, przeznaczonego do zakładania upraw pochodnych, na terenie dyrekcji znajduje się 1419 ha WDN.
- drzewostany zachowawcze – 318 ha, wyróżniające się wysokim wiekiem / ponad 150 lat iglaste, ponad 200 lat liściaste/, charakteryzujące się miejscowym pochodzeniem.
- gospodarcze drzewostany nasienne / GDN / dobrej jakości drzewostany tworzące podstawową bazę nasienną, nasiona /szyszki/ pozyskiwane są ze ściętych drzew, powierzchnia tych drzewostanów wynosi ponad 15000 ha.
- plantacje nasienne - 81 ha, zakładane są ze szczepów pochodzących z drzew matecz- nych /doborowych/, w celu szybkiej produkcji nasion.
- plantacyjne uprawy nasienne - 41 ha, zakładane z nasion drzew matecznych.
- uprawy pochodne których na terenie dyrekcji jest już 4100 ha, są to uprawy zakładane materiałem sadzeniowym wyrosłym z nasion pochodzących z wyłączonych drzewostanów nasiennych, plantacji nasiennych i plantacyjnych upraw nasiennych.
Z bazy tej w zależności od stopnia urodzaju i zapotrzebowania pozyskuje się rocznie od kilku kilogramów, do kilkuset ton nasion czy szyszek np. sosna 50 – 150 t. szyszek, dęby 150-200 ton nasion, buk 40-60 ton nasion.
Materiał sadzeniowy do odnowień i zalesień jest produkowany na 32 szkółkach, których powierzchnia produkcyjna wynosi 260ha. Rocznie na szkółkach produkuje się od 100 do 120 mln szt. sadzonek, ilość ta wpełni pokrywa nasze zapotrzebowanie.
Odnowienia i zalesienia, czyli wprowadzanie młodego pokolenia na grunty leśne i nieleleśne wykonuje się rocznie na powierzchni 6,5 tyś ha, w tym 5,7 tyś ha to odnowienia gruntów leśnych i 800 ha zalesienia gruntów nieleśnych / porolnych /. Coraz większą powierzchnię odnowień stanowią odnowienia wynikające z realizacji cięć rębniami złożonymi. Ten sposób zagospodarowania drzewostanów jest znacznie korzystniejszy dla lasu niż cięcia rębniami zupełnymi, gdyż sprzyja uzyskiwaniu odnowień naturalnych, wpływa korzystniej na glebę a pozostający drzewostan pełni przez wiele lat rolę ochronną dla młodego pokolenia lasu i gleby. Około 500-600 ha odnowień rocznie, to przebudowa drzewostanów, czyli działania zmierzające do zmiany istniejących najczęściej osłabionych, chorych czy źle produkujących drzewostanów na drzewostany o wysokiej jakości hodowlanej, zdrowe, odporne na zagrożenia, o składzie gatunkowym dostosowanym do możliwości produk- cyjnych siedlisk / gleb /.
Młode sadzonki by mogły swobodnie się rozwijać, wymagają częstych zabiegów pielęgnacyjnych i ochronnych. Pierwszym zabiegiem pielęgnacyjnym jest tzw. pielęgnowanie gleby, polegające na usuwaniu konkurencyjnych chwastów i spulchnianiu gleby, rocznie zabieg ten wykonywany jest na około 12 tyś ha upraw.
Kolejne zabiegi w dalszych fazach rozwojowych młodego pokolenia to czyszczenia wczesne polegające na usuwaniu zbędnych nalotów, drzewek wadliwych, chorych i czyszczenia późne gdzie prowadzone są prace polegające na usuwaniu drzew dominują cych nad sąsiadami, drzew chorych, przegęszczonych. Łącznie zabiegi zwane czyszcze- niami wykonywane są w skali roku na powierzchni 12 tyś ha. W drzewostanach starszych mających zwykle ponad 20 lat wykonywane są zabiegi pielęgnacyjne zwane trzebieżami. Celem tych zabiegów jest wybór i zachowanie drzew o pożądanej wysokiej jakości, zachowanie stabilności drzewostanu, wzmożenie przyrostu najlepszych drzew oraz tworzenie warunków dla rozwoju dolnych warstw drzewostanu. Rocznie zabiegami trzebieżowymi obejmowanych jest około 50 tyś ha drzewostanów.
W jednogatunkowe drzewostany sosnowe, modrzewiowe, brzozowe, ewentualnie dębowe w wieku 30-50 lat wprowadza się poprzez sadzenie gatunki liściaste, dobrze znoszące ocienienie. Celem tych działań jest zwiększenie odporności biologicznej drzewostanów, pielęgnacja gleby i drzewostanu oraz możliwość uzyskania dodatkowej produkcji masy drzewnej.
|